The friendship between the Ottoman Empire and Japan during the reign of Sultan Abdülhamid II was not shaped solely through diplomatic exchanges, but also through shared cultural interests and personal affinities. Among these, the Sultan’s deep enthusiasm for woodworking and fine craftsmanship played a distinctive role. Abdülhamid II was not merely a patron of the arts; he was personally engaged in carpentry and took great interest in high-quality tools and materials. Japan, aware of this inclination, responded by sending finely crafted woodworking tools and objects that reflected both technical mastery and symbolic value. These exchanges transformed diplomacy into a tangible, material dialogue, where craftsmanship became a medium of friendship and mutual respect. The woodworking tools presented to the Sultan thus stand not only as functional objects, but also as enduring witnesses to the cultural and personal bonds that developed between the two empires.
The handles of the group of tools made from light-colored wood were reinforced with metal ferrules, ensuring durability and suitability for use with a carver’s mallet. The handles of the carving chisels—comprising sets of ten and twelve pieces—are engraved with chrysanthemum motifs, the emblem of the Japanese Imperial family, arranged in the form of rosettes. On the metal sections of the handles, the words Hino de Shyoukai are engraved in Japanese script. The term shyoukai denotes a company or firm, while Hino means “rising sun,” suggesting that this was likely the name of the manufacturer responsible for the metal components. In scholarly publications, however, the phrase Hino de shyoukai zuu has often been interpreted metaphorically as meaning “the sun rises and brings abundance.”
Within this group is also a handsaw referred to as the “Japanese” saw. Its handle is made of two differently colored woods, while ivory chrysanthemum motifs are inlaid onto the blade. It is known that Sultan Abdülhamid II, who favored these saws, had similar examples specially ordered from Germany so that they could be more easily obtained in Istanbul. Nevertheless, among the woodworking tools personally associated with the Sultan, this saw remains a unique example.
Three additional tools similar to this set feature handles decorated not only with engraved floral and fruit motifs but also with sections embellished in raised mother-of-pearl inlay. Alongside these are three further examples intended for finer workmanship. These tools, displayed as part of the same group, possess wooden handles crafted with exceptional care, almost as independent works of art. The inner surfaces of their ivory-banded handles are inlaid with delicate mother-of-pearl plaques depicting refined natural motifs such as snails and flies, flowers and birds, and wild blossoms.
Although such tools would not ordinarily be expected to exist in such number, the Japanese woodworking chisels among them are known to have been presented as a particularly prestigious gift from the Japanese Emperor to Sultan Abdülhamid II. Under this designation, they were requested and exhibited in 2003 at the Wako Hall exhibition, organized to document and celebrate the friendship between Turkey and Japan.
At the same time, it is understood that lacquered saws and planes adorned with mother-of-pearl and ivory inlay were also brought to the Sultan at his request by Torajiro Yamada, a merchant active in trade between the two countries. Various publications further indicate that Yamada—who was a partner in the Nakamura Shōten shop in the Beyoğlu-Galatasaray district—was also asked to procure items unique to Japan, including exotic birds, date palms, and bamboo. These bamboo materials, requested by the Sultan for the construction of a building in Japanese style, were likely used for a Japanese pavilion erected near the Yeni Köşk, probably designed by Raimondo D’Aronco, though this structure no longer survives today.
Sultan Abdülhamid II’s interest in rare birds, plants, woodworking, and ceramics is reflected in the Japonais-style furniture and decorative objects used across various spaces within the eclectic architectural complex of Yıldız Palace. Together, these elements demonstrate that the art and culture of a geographically distant country remained a consistent focus of attention within the Ottoman court.
It is well known that Sultan Abdülhamid II had shown interest in Japan since his years as a prince. His travels in Europe influenced his outlook, particularly his visit to the Paris Industrial Exhibition, where the displays left a lasting impression. Following a detailed article published in the Hakikat journal on 11 January 1872, describing Japan’s plans to organize an exhibition in Paris, the Sultan requested further information from Doctor Mavroyani Bey, closely following Japan’s engagement with the outside world as a country rooted in Eastern traditions yet opening itself to global exchange.
Thus, although geographically distant, the Ottoman Empire and Japan—similar in strategic outlook—began to establish meaningful relations during the reign of Sultan Abdülhamid II, building upon the positive outcomes of early informal contacts.
Having previously declined all decorations, Sultan Abdülhamid II accepted for the first time the Order of the Chrysanthemum, the highest honor bestowed by the Japanese Emperor. In return for Emperor Meiji’s goodwill, the Sultan dispatched the frigate Ertuğrul to Japan. When the vessel sank after encountering a storm on its return journey, Japan demonstrated genuine friendship by initiating relief campaigns in response to the tragedy.
Reports of these events appeared in Ottoman newspapers such as Tercüman-ı Hakikat, Sabah, and İkdam, as well as in English-language publications including The Levant Herald and The Oriental Advertiser, and in several French newspapers.
The friendship reinforced by this disaster continued through further gestures, including a model palace sent by the Japanese Emperor in 1901 to mark the twenty-fifth anniversary of Sultan Abdülhamid II’s accession, along with rare birds and trees native to Japan. In his memoirs, the Sultan expressed his satisfaction by noting that “the Mikado kindly sent many valuable birds from his country for our Yıldız Park.”
Whether acquired through purchase or presented as gifts, the plants selected with careful consideration of the Sultan’s tastes adorned the gardens and greenhouses of Yıldız Palace; the birds populated aviaries and conservatories; and the woodworking tools accompanied the Sultan in his craft, leaving traces of friendship etched into the wood he shaped.
Today, these woodworking tools continue to bear witness to the enduring Turkish–Japanese friendship and the daily life of Yıldız Palace, as they remain on display in the Carpentry Section of the Yıldız Palace Museum alongside other tools from the Sultan’s workshop.
Dr.Humeyra Turedi
References
Japanese Wind in the Ottoman Palace (2013). TBMM Collections of National Palaces.
Sultan II. Abdülhamid, Ahşap İşçiliği ve Osmanlı–Japon İlişkilerinin Güçlenmesi
Sultan II. Abdülhamid döneminde Osmanlı İmparatorluğu ile Japonya arasındaki dostluk, yalnızca diplomatik temaslarla değil, aynı zamanda ortak kültürel ilgiler ve kişisel yakınlıklar aracılığıyla da şekillenmiştir. Bu bağlamda, Sultan’ın ahşap işçiliğine ve ince zanaatkârlığa duyduğu derin ilgi belirgin bir rol oynamıştır. Abdülhamid II yalnızca sanat hamisi değil, bizzat marangozlukla uğraşan ve kaliteli aletler ile malzemelere büyük ilgi gösteren bir hükümdardı. Japonya da bu eğilimin farkında olarak, teknik ustalığı ve sembolik değeri yansıtan ince işçilik ürünü marangozluk aletleri ve objeler göndermiştir. Bu alışverişler diplomasiyi somut ve maddi bir diyaloğa dönüştürmüş; zanaatkârlık dostluk ve karşılıklı saygının bir aracı hâline gelmiştir. Sultan’a sunulan marangozluk aletleri, böylece yalnızca işlevsel nesneler değil, aynı zamanda iki imparatorluk arasında gelişen kültürel ve kişisel bağların kalıcı tanıkları olmuştur.
Açık renkli ağaçtan yapılmış alet grubunun sapları, oyma tokmağı ile kullanıma uygun olacak şekilde metal bileziklerle güçlendirilmiştir. On ve on iki parçadan oluşan oyma kalemlerinin saplarına, Japon İmparatorluk ailesinin arması olan krizantem motifleri rozet biçiminde kazınmıştır. Sapların metal kısımlarında Japon alfabesiyle Hino de Shyoukai ibaresi yer almaktadır. Shyoukai kelimesi şirket ya da firma anlamına gelirken, Hino “doğan güneş” demektir; bu nedenle söz konusu metal aksamın üreticisinin adı olduğu düşünülmektedir. Ancak akademik yayınlarda Hino de shyoukai zuu ifadesi çoğu zaman mecazî olarak “güneş doğar ve bereket getirir” şeklinde yorumlanmıştır.
Bu grup içinde “Japon” olarak adlandırılan bir el testeresi de bulunmaktadır. Sapı iki farklı renkte ağaçtan yapılmış, gövdesine fildişinden krizantem motifleri kakma olarak yerleştirilmiştir. Sultan II. Abdülhamid’in bu tür testereleri severek kullandığı ve İstanbul’da kolay temin edilebilmesi için Almanya’dan benzer örnekler sipariş ettiği bilinmektedir. Ancak Sultan’a ait marangozluk aletleri arasında bu testere tek örnektir.
Bu takıma benzeyen üç başka örneğin saplarında kazıma çiçek ve meyve motiflerinin yanı sıra kabartma sedef kakmalar da yer almaktadır. Aynı grup içinde, daha ince işler için hazırlanmış üç örnek daha bulunmaktadır. Bu aletlerin ahşap sapları adeta bağımsız birer sanat eseri gibi özenle işlenmiştir. Fildişi bantlı sapların iç yüzeylerine ince sedef plakalarla salyangoz ve sinek, çiçek ve kuş, yabani çiçek gibi zarif doğa motifleri kakma olarak yerleştirilmiştir.
Normalde bu kadar sayıda bulunması beklenmeyen marangozluk aletleri arasında yer alan Japon yapımı oyma kalemleri, Japon İmparatoru tarafından Sultan II. Abdülhamid’e sunulmuş en özel hediyelerden biri olarak bilinmektedir. Bu aletler, 2003 yılında Türkiye–Japonya dostluğunu belgelemek amacıyla düzenlenen Wako Hall sergisinde de teşhir edilmiştir.
Öte yandan, üzeri lakeli, sedef ve fildişi kakmalı testere ve rendelerin de iki ülke arasında ticaret yapan Torajiro Yamada tarafından Sultan’ın isteği üzerine getirildiği anlaşılmaktadır. Beyoğlu–Galatasaray’daki Nakamura Shōten mağazasının ortağı olan Yamada’dan ayrıca Japonya’ya özgü kuşlar, hurma ağaçları ve bambular da talep edilmiştir. Sultan’ın Japon usulü bir bina inşa ettirme isteği doğrultusunda getirilen bu bambuların, Yeni Köşk’ün önünde inşa edilen ve muhtemelen Raimondo D’Aronco tarafından tasarlanan ancak günümüze ulaşmayan Japon tarzı köşkte kullanıldığı düşünülmektedir.
Sultan II. Abdülhamid’in nadir kuşlara, bitkilere, ahşap el sanatlarına ve çiniciliğe olan ilgisi; Yıldız Sarayı’nın eklektik mimari yapısı içinde farklı mekânlarda kullanılan Japonais üslubundaki mobilya ve dekoratif eşyalarla da görülmektedir. Bu durum, coğrafi olarak uzak olan bir ülkenin sanat ve kültürünün Osmanlı sarayında sürekli bir ilgi odağı olduğunu göstermektedir.
Sultan II. Abdülhamid’in şehzadeliğinden itibaren Japonya’ya ilgi duyduğu bilinmektedir. Avrupa seyahati, özellikle Paris Sanayi Sergisi’ndeki stantlar, onun bakış açısını etkilemiştir. Hakikat Dergisi’nin 11 Ocak 1872 tarihli sayısında Japonların Paris’te sergi düzenleme planını anlatan makale üzerine Doktor Mavroyani Bey’den bilgi istemiş; doğulu geleneklerine bağlı bir ülkenin dış dünyaya açılışını dikkatle izlemiştir.
Bu şekilde, coğrafi olarak uzak fakat stratejik bakımdan benzer özellikler taşıyan iki ülke arasında, önceleri resmî olmayan temaslarla başlayan ilişkiler, Sultan II. Abdülhamid döneminde gerçek anlamda gelişmiştir.
Daha önce hiçbir nişan kabul etmeyen Sultan II. Abdülhamid, Japon İmparatoru’nun gönderdiği en yüksek nişan olan Krizantem Nişanını ilk kez kabul etmiş; İmparator Meiji’nin iyi niyetine karşılık olarak Ertuğrul Fırkateyni’ni Japonya’ya göndermiştir. Dönüş yolunda geminin fırtınada batması üzerine Japonya, yardım kampanyaları başlatarak dostluğunu göstermiştir.
Bu olaylar Tercüman-ı Hakikat, Sabah, İkdam gazeteleri ile İngilizce yayımlanan The Levant Herald, The Oriental Advertiser ve bazı Fransız gazetelerinde de yer almıştır.
Facia ile pekişen bu dostluk, 1901’de Japon İmparatoru’nun Sultan’ın cülusunun 25. yılı dolayısıyla gönderdiği saray maketi ile Japonya’ya özgü değerli kuşlar ve ağaçlarla sürmüştür. Sultan, hatıratında “Mikado, Yıldız parkımız için memleketindeki çok kıymetli kuşlardan göndermek nezaketinde bulundu” diyerek memnuniyetini ifade etmiştir.
Satın alınarak ya da hediye olarak gelen bitkiler Yıldız Sarayı’nın bahçe ve seralarını süslemiş; kuşlar kuşhanelerde yer almış; marangozluk aletleri ise Sultan’ın işlediği ahşaplarda dostluğun izlerini bırakmıştır.
Bugün bu marangozluk aletleri, Türk–Japon dostluğunun ve Yıldız Sarayı’ndaki yaşamın tanıkları olarak Yıldız Sarayı Müzesi Marangozhane Bölümü’nde sergilenmektedir.
Dr. Hümeyra Türedi
Kaynakça
Japanese Wind in the Ottoman Palace (2013). TBMM Milli Saraylar Koleksiyonu.